پـِیکان نام گونه‌ای خودروی سواری ایرانی است که شرکت ایران خودرو تولید آن را از سال ۱۳۴۶ خورشیدی آغاز کرد و در حدود ۴۰ سال آن را ادامه داد. از سال ۱۳۴۶ پیکان با دو مدل دولوکس و کارلوکس به بازار عرضه شد و در این سال وانت پیکان و تاکسی پیکان هم به آن اضافه شد و پیکان اتوماتیک نیز در سال ۱۳۴۹ به تولیدات افزوده شد. در سال ۱۳۵۰ و ۱۳۵۱ شش مدل پیکان تولید می‌شد که عبارت بود از دولوکس، وانت، کار، جوانان، تاکسی و اتوماتیک. ودرنهایت تولیدآن درسال ۱۳۸۳ به اتمام رسید وپروندهٔ پیکان خودروی محبوب هر ایرانی بسته شد. عده‌ی بسیاری از مردم نیز معتقدند با وجود نقص هایی که پیکان دارد اگر هنوز هم پیکان تولید میشد آن را به پراید ترجیح میدادند و در مقایسه با پیکان و پراید خودروی پیکان را خریداری مینمودند.

تاریخچه پیکان در ایران :

بعد از چندین تلاش ناموفق برای ساخت اتومبیل‌های فیات در اوایل دهه ۱۳۴۰، قرارداد مونتاژ پیکان (آخرین مدل هیلمن هانتر؛ مدل ۱۹۶۶) در ایران بین شرکت ایران ناسیونال (ایران خودرو کنونی) و گروه صنعتی روتس (Group Rootes)انگلستان، که در حال ورشکستگی بود، بسته شد و تولید این خودرو پس از یک دهه تولید در انگلستان، در ایران شروع شد.

طراحی اصلی پیکان کاری از شرکت تالبوت از زیر مجموعه‌های گروه روتس بود. یک سال بعد در سال ۱۳۴۷ شرکت آمریکایی کرایسلر توانست گروه صنعتی روتس را بخرد که تاثیری بر روند تولید پیکان در ایران نداشت و مدل‌های مختلف پیکان در ایران تولید می‌شد. در سال ۱۳۵۹ تولید پیکان با ظاهری جدید (معروف به چراغ بنزی) طراحی معروف کرایسلر بود در ایران آغاز شد. روند مونتاژ خودرو در ایران خودرو به همین ترتیب تا سال ۱۳۶۴ ادامه یافت و تا این سال کماکان قطعات اصلی از خارج وارد و شرکت ایران خودرو آن‌ها را مونتاژ می‌کرد، و در کنار آن قسمت‌هایی چون بدنه، رادیاتور، شیشه و کمک فنر عقب و جلو در ایران ساخته می‌شدند. در سال ۱۳۶۴ خط تولید پیکان در کرایسلر انگلستان متوقف شد و در شرکت پژو فرانسه ادغام شد و درنتیجه ایران خودرو با کاهش دستگاه انتقال قدرت اصلی مواجه شد و تولید پیکان از سقف بیش از ۷۰ هزار دستگاه در سال ۱۳۶۳ به سه هزار دستگاه در سال ۱۳۶۸ سقوط کرد.

در این سال کارخانه پژو موافقت کرد ایران خودرو با بکار بردن سیستم تعلیق و موتور پژو ۵۰۴ بر روی بدنه پیکان، به تولید پیکان ادامه دهد که این روند در حدود شش سال دوام آورد. پس از آن با ساخت قطعات لازم در ایران، پیکان۱۶۰۰ در شهریور ماه ۱۳۷۱ تولید شد و تولید آن تا ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۸۴، در حدود ۱۳ سال، ادامه داشت. در روز ۲۵ اردیبهشت سال ۱۳۸۴ پس از گذشت ۳۸ سال و تولید دو میلیون و ۲۹۵ هزار دستگاه، تولید پیکان متوقف شد و آخرین پیکان تولیدی به موزه فرستاد شد. پس از آن خط تولید این خودرو با سمند (خودرو) و رنو ال ۹۰ (لوگان) جایگزین شد.

مدل‌های پیکان

- کارلوکس؛ تولید آن از سال ۱۳۴۶ آغاز شد و دارای حجم موتور ۱۷۲۵ سی‌سی بود. این مدل مجهز به نوارهای فلزی و آب کروم کاری در جای کنار بدنه، داشبورد چوبی، سپرهای استیل کوتاه بود.
- دولوکس؛ تولید آن از سال ۱۳۴۶ آغاز شد.
- استیشن
- وانت
- تاکسی
- اتوماتیک سال ۱۳۴۹ به تولیدات افزوده شد

پیکان جوانان (هیلمن هانتر جی‌تی)

استقبال ایرانیان از پیکان سبب شد در اوایل دهه ۱۳۵۰ مدل جوانان نیز که دارای حجم موتور ۱۸۰۰ سی سی، قدرت موتور بیشتر و دو کاربراتور بود به خط تولید پیکان اضافه شود.

دولوکس فیس‌لیفت

از سال ۱۳۵۹ پیکان با تغییری که کرایسلر در فرم ظاهری هانتر بوجود آورد، شامل تغییر کامل چراغ‌های جلو وعقب (به فرم بزرگ و یکپارچه کاملاً مستطیل)، پانل نشانگرهای مقابل راننده، تولید شد (این مدل در سال‌های ابتدایی تولید به پیکان چراغ بنزی معروف بود).

پیکان پژویی

در سال ۱۳۷۰ ایران خودرو با استفاده از سیستم تعلیق و موتور ۱۸۰۰ سی سی، پژو ۵۰۴ بر روی بدنه پیکان، نوع جدیدی از پیکان را که در ایران به پیکان پژویی معروف شد تولید نمود و تا ۶ سال به تولید آن ادامه داد.

پیکان ۱۶۰۰

تولید آن از شهریور ۱۳۷۱ با تولید موتور ۱۶۰۰ سی سی مگاموتور در ایران و استفاده از گیربکس‌هایی (از کشورهای آلمان آرژانتین و سرانجام تولید داخل) اکسل‌های تولید ایران، آغاز شد و برای ۱۳ سال ادامه یافت.

پیکان‌سواران نامدار

نخست وزیر امیرعباس هویدا بیش‌تر کالاهای ایرانی را می‌پسندید و راننده نیز نداشت و با پیکان خود به سر کار می‌رفت.اولین مصرف کننده نامدار پیکان امیرعباس هویدا، نخست وزیر ایران بود که تا آخرین روزهای صدارت، اتومبیل مرسدس بنز ضدگلوله خود را سوار نشد و پیکان سرمه‌ای رنگش را ترجیح داد و او بود که جمله «به امید روزی که هر ایرانی یک پیکان داشته باشد» را وارد تاریخ ایران کرد.

همچنین سرلشگر سید عطاءالله صالحی فرمانده کل ارتش جمهوری اسلامی ایران نیز در دهه 90 شمسی با وجود انواع خودروهای موجود در بازار پیکان سوار می شود.

21فروردین1396

فیلم مستند خط تولید پیکان در دهه 50 شمسی